പക്ഷിസങ്കേതങ്ങൾ

കേരളം സമൃദ്ധമായ ജൈവ വൈവിധ്യവും വ്യത്യസ്ത പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതികളും കൊണ്ടു പ്രശസ്തമായ സംസ്ഥാനമാണ്. സംസ്ഥാനത്തിലെ കാടുകൾ, ജലാശയങ്ങൾ, നദീതടങ്ങൾ, മാങ്രൂവ് പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ നിരവധി സ്വദേശിയും പ്രവാസിയും ആയ പക്ഷികളുടെ പ്രധാന ആവാസ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. സൈബീരിയ, മധ്യേഷ്യ, ഹിമാലയ മേഖലകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റ പക്ഷികൾ ഓരോ വർഷവും കേരളത്തിലെ വിവിധ പക്ഷിസങ്കേതങ്ങളിൽ എത്തുന്നു. ഈ സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ ജൈവവൈവിധ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതോടൊപ്പം പ്രകൃതി വിനോദസഞ്ചാരത്തിനും വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു (Kerala Forest Department, 2025; Economic Review Kerala, 2025).

കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതം

കോട്ടയം ജില്ലയിൽ വെമ്പനാട് കായലിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതം ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ പക്ഷിനിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഏകദേശം 14 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ സങ്കേതം വെമ്പനാട് ജലാശയ പരിസ്ഥിതിയുടെ ഭാഗമാണ്.

നവംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെ നടക്കുന്ന കുടിയേറ്റ കാലത്ത് നിരവധി പ്രവാസി പക്ഷികളെ ഇവിടെ കാണാം. പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്ന ചില പക്ഷികൾ:

ഇന്ത്യൻ ഡാർട്ടർ

ലിറ്റിൽ കോർമറന്റ്

വിവിധ ഇഗ്രെറ്റ്, ഹെറൺ വർഗങ്ങൾ

വൈറ്റ് ഐബിസ്

കിംഗ്ഫിഷർ വർഗങ്ങൾ

വിവിധ താറാവ് വർഗങ്ങൾ

ഫ്ലൈകാച്ചറുകൾ

കായൽ വഴിയുള്ള ബോട്ടിംഗ് വഴി സന്ദർശകർക്ക് പക്ഷികളെ അവരുടെ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ കാണാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കുന്നു (Kerala Forest Department, 2025).

ചൂളന്നൂർ മയിൽസങ്കേതം

പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ചൂളന്നൂർ ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചൂളന്നൂർ മയിൽസങ്കേതം കേരളത്തിലെ ഏക മയിൽ സംരക്ഷിത മേഖലയാണ്. ഏകദേശം 3.4 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ സങ്കേതം ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ പക്ഷിയായ മയിലിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സ്ഥാപിച്ചതാണ്.

മയിലുകൾക്ക് പുറമെ വിവിധ പക്ഷിവർഗങ്ങൾ, ശലഭങ്ങൾ, ഔഷധസസ്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. പുലർച്ചെയും സന്ധ്യയും പക്ഷികളെ കാണാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ സമയങ്ങളാണ് (Kerala Forest Department, 2025).

തട്ടേക്കാട് പക്ഷിസങ്കേതം

എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കോതമംഗലം സമീപത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന തട്ടേക്കാട് പക്ഷിസങ്കേതം കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ പക്ഷിസങ്കേതമാണ്. പ്രശസ്ത പക്ഷിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ. സലിം അലി ഈ പ്രദേശത്തെ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സമൃദ്ധമായ പക്ഷി ആവാസകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നു.

ഏകദേശം 25 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ സങ്കേതത്തിൽ 320-ത്തിലധികം പക്ഷിവർഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്ന പക്ഷികൾ:

ശ്രീലങ്കൻ ഫ്രോഗ്മൗത്ത്

റാക്കറ്റ് ടെയിൽഡ് ഡ്രോംഗോ

മലബാർ ഗ്രേ ഹോർൻബിൽ

വൈറ്റ് ബെല്ലിഡ് ട്രിപൈ

മലബാർ പരകീറ്റ്

വൈറ്റ് ബെല്ലിഡ് ബ്ലൂ ഫ്ലൈകാച്ചർ

യെല്ലോ ബ്രൗഡ് ബുൾബുൾ

പക്ഷികൾക്ക് പുറമെ ഏകദേശം 28-ഓളം സസ്തനികൾക്കും വിവിധ സർപ്പവർഗങ്ങൾക്കും ഈ പ്രദേശം ആവാസകേന്ദ്രമാണ് (Kerala Forest Department, 2025).

കടലുണ്ടി പക്ഷിസങ്കേതം

മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലുണ്ടി നദീമുഖത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കടലുണ്ടി പക്ഷിസങ്കേതം കുടിയേറ്റ പക്ഷികളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ്. മാങ്രൂവ് പ്രദേശങ്ങളും ചെറുദ്വീപുകളും അടങ്ങിയ ഈ പ്രദേശം പക്ഷിനിരീക്ഷണത്തിനായി ഏറെ അനുയോജ്യമാണ്.

ഓരോ വർഷവും ഇവിടെ 100-ത്തിലധികം പക്ഷിവർഗങ്ങളും, അതിൽ 60-ത്തിലധികം കുടിയേറ്റ പക്ഷികളും എത്തുന്നു. പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്ന ചില പക്ഷികൾ:

സീഗൾ

ടെൺ

സാൻഡ്‌പൈപ്പർ

സാൻഡ് പ്ലോവർ

റെഡ്‌ഷാങ്ക്, ഗ്രീൻഷാങ്ക്

ടേൺസ്റ്റോൺ

സങ്കേതത്തിന് സമീപമുള്ള ചെറിയ കുന്നിൽ നിന്ന് മുഴുവൻ പ്രദേശവും മനോഹരമായി കാണാൻ സാധിക്കുന്നതിനാൽ പ്രകൃതി സ്നേഹികൾക്കും ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർക്കും ഇത് പ്രിയപ്പെട്ട കേന്ദ്രമാണ് (Kerala Forest Department, 2025).

കേരളത്തിലെ ഈ പക്ഷിസങ്കേതങ്ങൾ ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തിലും പ്രകൃതി വിനോദസഞ്ചാര വികസനത്തിലും നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. വനവകുപ്പിന്റെ സംരക്ഷണ നടപടികളും പരിസ്ഥിതി ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികളും ഈ പ്രദേശങ്ങളുടെ സുസ്ഥിര സംരക്ഷണത്തിന് സഹായകരമാണ് (Economic Review Kerala, 2025).

അവസാനമായി അപ്ഡേറ്റ് ചെയ്തത് : 09-03-2026

ലേഖനം നമ്പർ: 640