കേരളത്തിൻ്റെ വികസനയാത്രയിൽ വികേന്ദ്രീകൃത ഭരണരീതി സാമൂഹ്യനീതിയുടെയും ഉൾക്കൊള്ളലിൻ്റെയും ഏറ്റവും ശക്തമായ ഉപാധിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1990-കളിൽ ആരംഭിച്ച ജനപങ്കാളിത്ത പദ്ധതിപ്രക്രിയ (People’s Plan Campaign) സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ വികസന ചിന്താഗതിയിൽ ഘടനാപരമായ മാറ്റം വരുത്തി. പഞ്ചായത്തുകൾ, നഗരസഭകൾ, മറ്റ് പ്രാദേശിക സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ വികസന വിഭവങ്ങൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തുകയും, ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് നയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധാനമാണ് ഇതിലൂടെ ഉറപ്പാക്കപ്പെട്ടത്. ഈ ജനകേന്ദ്രിത വികേന്ദ്രീകൃത ഭരണരീതി സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിലേക്കും ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ ഫലങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമായി എത്തിക്കുന്നതിന് സഹായകമായി. അതിൻ്റെ ഫലമായി, 2025 നവംബർ 1-ന് കേരളം അതിദാരിദ്ര്യമുക്തമായ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ സംസ്ഥാനമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത് കേവലം ഒരു ക്ഷേമനേട്ടമായി കണക്കാക്കുന്നതിനു പകരം, ദീർഘകാല നയസ്ഥിരതയുടെയും പ്രാദേശിക ഭരണഘടനാ ശക്തിപ്പെടുത്തലിൻ്റെയും ഫലമായി കൈവരിച്ച സാമൂഹ്യനീതിയുടെ യാഥാർത്ഥ്യമായ സാക്ഷാത്കാരമായി വിലയിരുത്തേണ്ടതാണ്.
ജനപങ്കാളിത്തം, സാമൂഹ്യ ഓഡിറ്റ്, സ്ത്രീശാക്തീകരണം, വിദ്യാഭ്യാസ വ്യാപനം, ആരോഗ്യ സുരക്ഷ, ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത, സാമൂഹിക സംരക്ഷണ യോജനകൾ എന്നിവയുടെ ഏകോപിതവും സമഗ്രവുമായ ഫലമായാണ് അതിദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജനത്തിൻ്റെ ഈ ചരിത്രപരമായ നേട്ടം കൈവരിക്കാനായത്.സാധാരണ പൗരന്മാർക്ക് ഗ്രാമസഭകളിലൂടെ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അധികാരം ലഭിച്ചതോടെ, റോഡ്, വീട്, ശുചിത്വം, ശുദ്ധജലവിതരണം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ മുൻഗണനയോടെ നടപ്പാക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ഈ വികേന്ദ്രീകൃത ഭരണത്തിൻ്റെ കരുത്താണ് സംസ്ഥാനത്തെ എല്ലാ വീടുകളിലും വൈദ്യുതി, മുഴുവൻ വീടുകളിലും ശുചിമുറി, പൊതുഇടങ്ങൾ മാലിന്യമുക്തമാക്കൽ എന്നീ സുപ്രധാന നേട്ടങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ ചാലകശക്തി. ഈ ശക്തമായ അടിത്തറയുടെയും കൂട്ടായ പരിശ്രമത്തിൻ്റെയും സ്വാഭാവികമായ തുടർച്ച എന്ന നിലയിലാണ്, വരുന്ന കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ സംസ്ഥാനം അതിദാരിദ്ര്യമുക്തമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുന്നത്. ജനകീയാസൂത്രണം എന്ന ആശയത്തിൻ്റെ പൂർണ്ണമായ ഫലപ്രാപ്തിയാണ് ഈ ചരിത്രനേട്ടം.
സാമൂഹ്യ നീതിയുടെ ചാലകമായി ജനകീയാസൂത്രണ പദ്ധതി
1996ൽ അന്നത്തെ ജനകീയ സർക്കാർ നടപ്പാക്കിയ ചരിത്രം തിരുത്തിയ, ഏറ്റവും ധീരമായ തീരുമാനങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ജനകീയാസൂത്രണ പദ്ധതി. വിഭവങ്ങളുടെ മൂന്നിലൊന്നു പങ്കും തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കു കൈമാറാനുള്ള ആ തീരുമാനം വിപ്ലവകരമായിരുന്നു. കേരളത്തിലെ പൊതുജന പങ്കാളിത്ത ശൈലിയായിരുന്നു ജനകീയാസൂത്രണത്തിന്റെ അടിത്തറ. സാധാരണക്കാർ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രീതിയിൽ അവരുടെ നാട്ടിൽ വികസനപദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുകയായിരുന്നു ജനകീയാസൂത്രണ പദ്ധതിയുടെ മുഖ്യലക്ഷ്യം. ഇന്നിപ്പോൾ ജനകീയാസൂത്രണം മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് പിന്നിട്ടിരിക്കുന്നു. പദ്ധതിയിൽ സംസ്ഥാന ബജറ്റിന്റെ 35ശതമാനം തുക ആദ്യഘട്ടത്തിൽതന്നെ തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കായി മാറ്റിവച്ചതിനൊപ്പം ഒട്ടേറെ അധികാരങ്ങളും തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കു നിർണായകമായ ഈ തീരുമാനത്തിലൂടെ കൈമാറി. വികസന പദ്ധതികൾ വിഭാവനം ചെയ്യാനും അവ നടപ്പാക്കാനുമുള്ള അധികാരം തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് കൈമാറിയതാണ് ഇതിലെ സുപ്രധാന ചുവടുവയ്പ്പ്. സമ്പൂർണ്ണ ജനാധിപത്യമാണ് ഇക്കാര്യങ്ങളിലൂടെ ലക്ഷ്യമിട്ടത്. അത് മികച്ച രീതിയിൽ നടപ്പാക്കാനായതിന്റെ തെളിവായിരുന്നു അധികാര വികേന്ദ്രീകരണം ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കിയതിന് കേരളത്തിന് ലഭിച്ച 2009-10ലെ കേന്ദ്ര പുരസ്കാരം.
വിദ്യാർഥികൾ കൈയൊഴിഞ്ഞ് അടച്ചുപൂട്ടൽ ഭീഷണിയിലായിരുന്ന പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ സജീവമായതിന്റെയും മികച്ച നേട്ടങ്ങൾ കരസ്ഥമാക്കിയതിന്റെയും പിന്നിൽ ജനകീയാസൂത്രണ പ്രസ്ഥാനമാണ്. ഭവനരഹിതരില്ലാത്ത കേരളമെന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയുടെ തുടക്കം ജനകീയാസൂത്രണത്തിലൂടെയായിരുന്നു. അതിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് വരുന്ന കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി പിണറായി വിജയൻ കേരളത്തെ അതിദാരിദ്ര്യമുക്തമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്.പൊതുവെളിയിട മാലിന്യമുക്ത സംസ്ഥാനമായി കേരളം മാറിയതും മുഴുവൻ വീടുകളിലും ശുചിമുറിയുള്ള സംസ്ഥാനമായി മാറിയതും ജനകീയാസൂത്രണപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ്. വൈദ്യുതിയില്ലാത്ത വീടുകൾ ഇന്ന് കേരളത്തിലില്ല. സമ്പൂർണ്ണ വൈദ്യുതീകരണത്തിന് തുടക്കമിട്ടതും ഈ ജനകീയമുന്നേറ്റമാണ്.
തീരുമാനമെടുക്കൽ പ്രക്രിയയിൽ ജനങ്ങൾക്കു ഗ്രാമസഭകളിലൂടെ വലിയ പങ്കാളിത്തം ലഭിച്ചതുമുതൽ ഗ്രാമങ്ങളിൽപോലും വികസനത്തിന്റെ വെളിച്ചമെത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതും ജനകീയാസൂത്രണ പദ്ധതിയുടെ വിജയമാണ്. റോഡ്, വീട്, ശുചിത്വം, ശുദ്ധജലവിതരണം, ആശുപത്രി, സ്കൂൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ എല്ലാവർക്കും വേഗത്തിൽ ലഭ്യമാക്കാനും കഴിഞ്ഞു. ആരോഗ്യ, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളും പിന്നീട് തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്ത് ഭംഗിയായി നിറവേറ്റി. തദ്ദേശ പ്രാതിനിധ്യത്തിൽ 50 ശതമാനം സ്ത്രീ സംവരണം നടപ്പാക്കിയത് സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനു വലിയ പിന്തുണയേകി. കുടുംബശ്രീയും ഇതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. സ്ത്രീകളുടെ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾക്കൊപ്പം ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനു രാജ്യത്ത് ആദ്യമായി നയം രൂപീകരിച്ചതും കേരളമാണ്. രാജ്യത്തെ രണ്ടര ലക്ഷത്തോളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളെ പദ്ധതികളുടെ ആസൂത്രണത്തിൽ സ്വയം പര്യാപ്തമാക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ തുടക്കമിട്ട മുന്നേറ്റത്തിന് ജനകീയാസൂത്രണം (പീപ്പിൾസ് പ്ലാനിങ്) എന്നാണ് പേരു നൽകിയത്. കേരളത്തിൽ നിന്ന് കടമെടുത്ത ആ പേരാണ് കേരളത്തിനുള്ള സമാനതകളില്ലാത്ത അംഗീകാരം. അതാണ് ജനകീയാസൂത്രണത്തിന്റെ മികവും തിളക്കവും.
അതിദാരിദ്ര്യമുക്തിയിൽ ജനകീയാസൂത്രണത്തിൻ്റെ സമഗ്ര സംഭാവന
ജനകീയാസൂത്രണത്തിലൂടെ ആരംഭിച്ച അധികാര വികേന്ദ്രീകരണം, കേവലം വികസന പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുന്നതിലുപരിയായി സാമൂഹ്യമാറ്റത്തിൻ്റെ ബഹുമുഖ മേഖലകളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു. ഇത് തദ്ദേശ സ്ഥാപന പ്രാതിനിധ്യത്തിൽ സ്ത്രീ സംവരണം നടപ്പാക്കിയതിലൂടെയും, കുടുംബശ്രീ പോലുള്ള സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളെ ഭരണസംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചതിലൂടെയും സ്ത്രീശാക്തീകരണത്തിന് നിർണ്ണായക പിന്തുണ നൽകി. രാജ്യത്ത് ആദ്യമായി ഇത്തരം നയം രൂപീകരിച്ച കേരളത്തിൻ്റെ മാതൃക, പിന്നീട് കേന്ദ്ര സർക്കാർ പോലും 'പീപ്പിൾസ് പ്ലാനിങ്' എന്ന പേരിൽ ഏറ്റെടുത്തത് ജനകീയാസൂത്രണത്തിൻ്റെ മികവിന് ലഭിച്ച സമാനതകളില്ലാത്ത അംഗീകാരമാണ്.
ഈ ജനകീയ മുന്നേറ്റത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പരിണതിയാണ്, ഭവനരഹിതരില്ലാത്ത കേരളം, സമ്പൂർണ്ണ വൈദ്യുതീകരണം, പൊതുവെളിയിട മാലിന്യമുക്തി എന്നീ അടിസ്ഥാന നേട്ടങ്ങൾക്കുശേഷം ഇപ്പോൾ അതിദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജനത്തിലൂടെ കൈവരിച്ചിരിക്കുന്നത്. വികസനം സമൂഹത്തിലെ എല്ലാവരിലേക്കും തുല്യമായി എത്തുക എന്ന അടിസ്ഥാന തത്വം ജനകീയാസൂത്രണത്തിലൂടെ ഉറപ്പാക്കിയതിൻ്റെ ഫലമായിട്ടാണ്, കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ സംസ്ഥാനം അതിദാരിദ്ര്യമുക്തമായി ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടാൻ ഇപ്പോൾ സാധിക്കുന്നത്.
