മാലിന്യമുക്ത കേരളം കെട്ടിപ്പടുക്കാനുള്ള സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ കൂട്ടായ പരിശ്രമങ്ങൾ ഒടുവിൽ ചരിത്രപരമായ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ജനകീയാസൂത്രണ പ്രസ്ഥാനത്തിനും സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരതാ യജ്ഞത്തിനും ശേഷം കേരളം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ ജനകീയ ക്യാമ്പയിനായി 'മാലിന്യമുക്തം നവകേരളം' മാറിയിരിക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്തെ ആകെ ടൗണുകളിൽ 98.52 ശതമാനവും, അതായത് 3060 ടൗണുകളും ഇതിനകം മാലിന്യമുക്തമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ആകെ 1034 തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ 1021 എണ്ണവും ഈ നേട്ടം സ്വന്തമാക്കിയത് ശുചിത്വ കേരളം എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടുള്ള സർക്കാരിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. തുടക്കത്തിൽ മിനി എം.സി.എഫുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് പോലും വലിയ ജനപ്രതിരോധങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വന്നെങ്കിലും, മനോഭാവ മാറ്റത്തിലൂന്നിയുള്ള ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികളിലൂടെയും കർശനമായ നിരീക്ഷണ ശിക്ഷാനടപടികളിലൂടെയും ഈ പ്രതിസന്ധികളെ മറികടക്കാൻ സർക്കാരിന് സാധിച്ചു.
ഈ മാതൃകാമുന്നേറ്റത്തിന് മുൻനിര പോരാളികളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് 37,363 അംഗങ്ങളുള്ള ഹരിതകർമസേനയാണ്. മുൻപ് 33,378 ആയിരുന്ന സേനാംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിച്ചതിനൊപ്പം അവർക്ക് പ്രതിമാസം ശരാശരി 12,000 രൂപ വേതനം ഉറപ്പാക്കാനും സർക്കാരിന് കഴിഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ സാമ്പത്തിക വർഷം മാത്രം 1.5 കോടി ടണ്ണിലധികം അജൈവ മാലിന്യങ്ങളാണ് ഇവർ ശേഖരിച്ചത്. ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ 2023-ൽ 47 ശതമാനമായിരുന്ന വാതിൽപ്പടി മാലിന്യ ശേഖരണം 2025-ൽ 94 ശതമാനമായി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചു എന്നത് വലിയ നേട്ടമാണ്. 1019 തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ഹരിതമിത്രം സ്മാർട്ട് ആപ്പ് വഴി മാലിന്യസംസ്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ, നിയമലംഘനങ്ങൾ തടയുന്നതിനായി 52,202 എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് പരിശോധനകൾ നടത്തുകയും 5.70 കോടി രൂപ പിഴ ചുമത്തുകയും ചെയ്തു.
ശുചിത്വ മിഷന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പും ക്ലീൻ കേരള കമ്പനി, കുടുംബശ്രീ, ഹരിത കേരളം മിഷൻ, കെ.എസ്.ഡബ്ല്യു.എം.പി തുടങ്ങിയ ഏജൻസികളും സംയുക്തമായാണ് ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നത്. 2024-25 സാമ്പത്തിക വർഷം ശുചിത്വ കേരളം അർബൻ പദ്ധതിക്കായി 170 കോടി രൂപയും റൂറൽ പദ്ധതിക്കായി 529.06 കോടി രൂപയുമാണ് വകയിരുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇതിന് പുറമെ ടേക്ക് എ ബ്രേക്ക് ടോയ്ലറ്റുകൾ, സ്കൂൾ ടോയ്ലറ്റുകൾ, എം.സി.എഫുകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനായി 12.27 കോടി രൂപയുടെ അധിക സഹായം തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നൽകി. ഖരമാലിന്യ സംസ്കരണത്തിൽ 288 പദ്ധതികളും മറ്റ് ശുചിത്വ മേഖലകളിൽ 460 പദ്ധതികളും ഇതിനകം നടപ്പിലാക്കി കഴിഞ്ഞു.
മാലിന്യക്കൂനകളായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന സ്ഥലങ്ങളെ വീണ്ടെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയിലും വലിയ മുന്നേറ്റമാണ് ഉണ്ടായത്. ബ്രഹ്മപുരത്തെ എട്ട് ലക്ഷത്തിലധികം മെട്രിക് ടൺ മാലിന്യത്തിൽ 6,08,325 മെട്രിക് ടണ്ണും ബയോ മൈനിംഗിലൂടെ നീക്കം ചെയ്യുകയും 18 ഏക്കർ സ്ഥലം വീണ്ടെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഥലത്താണ് സി.ബി.ജി പ്ലാന്റ് സ്ഥാപിക്കാനുള്ള നടപടികൾ പുരോഗമിക്കുന്നത്. ലാലൂർ, ഞെളിയൻപറമ്പ്, കുരീപ്പുഴ തുടങ്ങി കേരളത്തിലെ 59 മാലിന്യക്കൂനകളിൽ 24 എണ്ണവും ഇതിനകം പൂർണ്ണമായി വൃത്തിയാക്കി. ബാക്കിയുള്ളവയിൽ പത്തു സ്ഥലങ്ങളിൽ പ്രവൃത്തി അവസാന ഘട്ടത്തിലും 25 സ്ഥലങ്ങളിൽ പ്രവൃത്തി പുരോഗമിക്കുകയുമാണ്. കൂടാതെ, 4740 സ്ഥാപനതല ഇൻസിനറേറ്ററുകളും നാല് കമ്മ്യൂണിറ്റി ഇൻസിനറേറ്ററുകളും സ്ഥാപിച്ച് സാനിറ്ററി മാലിന്യ സംസ്കരണത്തിലും കേരളം ലോകമാതൃക സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്.
മാലിന്യ നിർമ്മാർജ്ജനത്തിൽ ജനപങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി 2024 സെപ്റ്റംബർ 18 മുതൽ സവിശേഷമായ ഒരു പരാതി പരിഹാര സംവിധാനം സർക്കാർ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 9446700800 എന്ന വാട്സ്ആപ്പ് ഹെൽപ്പ്ലൈൻ നമ്പർ വഴി പൊതുസ്ഥലത്ത് മാലിന്യം തള്ളുന്നത് ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ ജനങ്ങൾക്ക് അത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. ഇത്തരത്തിൽ പരിസര ശുചിത്വം, ഖര-ദ്രവമാലിന്യ പരിപാലനം, വ്യക്തിഗത-സാമൂഹ്യ ശുചിത്വം എന്നിങ്ങനെ എല്ലാ മേഖലകളിലും സമ്പൂർണ്ണത കൈവരിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു പുതിയ കേരളം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ഈ ഫ്ലാഗ്ഷിപ്പ് പരിപാടിയുടെ ലക്ഷ്യം. അറിവിലും പ്രയോഗത്തിലും കേരളത്തെ ഒരു വികസിത ശുചിത്വ സമൂഹമായി മാറ്റുക എന്ന ദൗത്യമാണ് മാലിന്യമുക്തം നവകേരളത്തിലൂടെ സർക്കാർ പൂർത്തിയാക്കുന്നത്.
